Yazar: Polat B├╝y├╝karslan - Site: www.sistemlinux.org
Bu yaz─▒ Polat B├╝y├╝karslan taraf─▒ndan SistemLinux.Org sitesi i├žin yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Ba┼čka bir sitede ya da forumda izinsiz olarak payla┼č─▒lamaz.

Muharrem Ta├ž ile Linux ├ťzerine Bir R├Âportaj

Muharrem Ta├ž bizi k─▒rmayarak Linux ile ilgili sorular─▒m─▒z─▒ yan─▒tlad─▒. Zaman─▒n─▒ ay─▒r─▒p sorulara yan─▒t verdi─či i├žin kendisine buradan bir kez daha te┼čekk├╝r ederim.

Soru: Linux'e ilk olarak ne zaman ba┼člad─▒n─▒z? Ba┼člang─▒├ž hikayenizden bahsedebilir misiniz?
Cevap:
1999 y─▒l─▒nda de─čerli ustam Ekrem Kurtulu┼č'un yan─▒nda Corel Linux ile kar┼č─▒la┼čt─▒m. Bu Linux y├╝kl├╝ bilgisayar─▒n yan─▒nda bir de G├Ârkem ├çetin'e ait bir kitap vard─▒. Sonradan 2013 y─▒l─▒nda bu kitab─▒ G├Ârkem ├çetin'e imzalatmak da k─▒smet oldu.

Soru: Ka├ž y─▒ld─▒r GNU/Linux da─č─▒t─▒mlar─▒n─▒ kullan─▒yorsunuz?
Cevap:
1999 y─▒l─▒nda ilk deneyimim oldu─čuna g├Âre 15 y─▒l olmu┼č.

Soru: Bug├╝ne kadar hangi GNU/Linux da─č─▒t─▒mlar─▒n─▒ kulland─▒n─▒z?
Cevap:
Corel ile ba┼člad─▒m, Gelecek Linux, RedHat, SuSE, Mandrake, Mandriva, Debian, Gentoo, Oracle Linux, Pardus, Turkuaz ve tabii ki Ubuntu. ┼×u s─▒ralar Raspbian, Linino, Xubuntu, Lubuntu, Xbian gibi da─čt─▒mlarla da epey vakit ge├žirmekteyim.
Tarihin tozlu yapraklar─▒nda kalan ve ismini hat─▒rlayamad─▒─č─▒m baz─▒ Linux da─č─▒t─▒mlar─▒ da olabilir. Beni affetsinler.

Soru: En be─čendi─činiz GNU/Linux da─č─▒t─▒m─▒n─▒ nedeniyle birlikte s├Âyleyebilir misiniz?
Cevap:
┼×imdilerde Ubuntu ama ├Âncesinde RedHat Enterprise ve Mandrake'yi ├žok be─čeniyordum. Nedeni kullan─▒c─▒ dostu olmas─▒ ve paket y├Ânetim sistemleri diyebilirim.

Soru: Linux'te ┼ču da olsa ├žok iyi olurdu dedi─činiz, eksik y├Ânleri var m─▒? Varsa nelerdir?
Cevap:
├çok daha h─▒zl─▒ masa├╝st├╝ ara├žlar─▒ olmas─▒n─▒ isterdim. ├çekirdek olarak Linux ├žok yetenekli ve ├žok h─▒zl─▒ ama XWindow olarak ne yaz─▒k ki daha h─▒zl─▒ bir sisteme ihtiyac─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum.

Soru: Sizce Linux ile Windows aras─▒nda g├╝venlik y├Ân├╝nden ne gibi farkl─▒l─▒klar var?
Cevap:
Mantalite fark─▒ var asl─▒nda. ├ľnceden izinler bak─▒m─▒ndan Windows'ta her ┼čey a├ž─▒kt─▒ sonradan kapat─▒l─▒rd─▒. Bir ara Windows'ta da izinler kapal─▒ halde gelmeye ba┼člad─▒ ve sonradan a├ž─▒lmaya ba┼člad─▒ ama Windows'ta mantalite b├Âyle olmad─▒─č─▒ i├žin yine eskisi gibi kullan─▒c─▒ kendine t├╝m izinleri verir oldu. Linux'ta root olarak oturum a├ž─▒lmaya s─▒cak bak─▒lmaz, g├╝nvenlik kernel d├╝zeyinde ├žok daha d├╝zenlenebilir durumdad─▒r. ─░zinler yazma okuma ├žal─▒┼čt─▒rma gibi ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Ama san─▒r─▒m Linux'tan daha g├╝venli sistemler de var ve bunun nedeni root'un God modda olmas─▒. Windows hi├ž bir zaman g├╝venli─či esas almad─▒ ve bu da me┼čhur security/usability ters oran─▒ndan Windows'un daha ├žok kullan─▒lmas─▒n─▒ sa─člad─▒. Ama ├žok kullan─▒ld─▒k├ža daha b├╝y├╝k ve i┼čtah kabart─▒c─▒ bir hedef haline geldi.

Soru: Sizce Linux'un Windows'a g├Âre daha iyi oldu─ču y├Ânleri nelerdir?
Cevap:
A├ž─▒k kodlu olmas─▒, ARM sistemlerinde ba┼čar─▒yla ├žal─▒┼čmas─▒, ├Âzelle┼čtirilebilmesi, g├Âm├╝l├╝ sistemlerde ├žok daha yetenekli olmas─▒, sunucu yaz─▒l─▒mlar─▒nda ve komut sat─▒r─▒nda muhte┼čem ara├žlara sahip olmas─▒ diyebilirim.

Soru: Linux'te oyun s─▒k─▒nt─▒s─▒ oldu─ču bir ger├žek. Hatta s─▒rf Windows'ta oynad─▒─č─▒ oyunlar─▒
Linux'te oynayamad─▒─č─▒ i├žin Linux'e ge├žmeyenler de oluyordu. Fakat son zamanlarda Valve, Steam'i Linux'e getirerek oyunlar─▒n Linux'e gelmesini sa─člad─▒. Di─čer oyun firmalar─▒ da yava┼č yava┼č buna ayak uyduracak gibi g├Âr├╝n├╝yor. Peki siz Linux'teki bu geli┼čme i├žin ne d├╝┼č├╝n├╝yorsunuz?

Cevap:
Oyunlarla hi├ž ilgim olmad─▒─č─▒ i├žin bu soruya yan─▒t vermesem olmaz m─▒?

Soru: Sizce Linux'un Windows kadar yayg─▒nla┼čmamas─▒n─▒n nedeni nedir?
Cevap:
Linux'un yayg─▒nla┼čmas─▒n─▒n istenmedi─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum. Maalesef yayg─▒nla┼čmaya ba┼člayan her Linux da─č─▒t─▒m─▒na kar┼č─▒ Linux cemaatlerinden inan─▒lmaz karalamalar oluyor. Ubuntu hakk─▒nda bile ├žok enteresan ┼čeyler duyuyorum g├Âr├╝yorum. Asl─▒nda zaman─▒m─▒z Linux'un zaman─▒. Uygulamalar─▒n a─člardan y├╝klendi─či bir ├ža─čda Linux da─č─▒t─▒mlar─▒ gelir modelleri bularak yaz─▒l─▒mc─▒lara da para kazand─▒rarak ├žok ileri gidebilir. Sadece Linux y├╝kl├╝ bilgisayar markalar─▒ ├ž─▒kabilir. Mesela benim Pardus PC ad─▒nda bir d├╝┼č├╝ncem vard─▒. Tabii ki d├╝┼č├╝ncede kald─▒. Ama Linux da─č─▒t─▒mlar─▒n─▒n adlar─▒n─▒ kullanan bilgisayarlar ├ž─▒kabilir diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. Ubuntu PC ├ž─▒ksa bir dakika bile d├╝┼č├╝nmeden paras─▒n─▒ verir al─▒r─▒m.

Soru: Linux'e olan deste─činizi ara s─▒ra Facebook'tan dile getiriyorsunuz. ├ľrne─čin Ubuntu ile ilgili bir konuda ba─č─▒┼čta bulunmu┼čtunuz. T├╝rkiye'de ba─č─▒┼č olay─▒ ├žok yayg─▒n de─čil. Sizin bu tarz giri┼čimleri destekleme nedeniniz nedir?
Cevap:
A├ž─▒k Kaynak Kodunu, ├ľzg├╝r Yaz─▒l─▒m─▒ candan seviyorum. Pek ├žok ba┼čar─▒l─▒ yaz─▒l─▒m─▒n bir ticari model bulamamas─▒ nedeniyle geli┼čtirilmedi─čini ve bitti─čini g├Ârd├╝m, ├žok ├╝z├╝ld├╝m. Oysa ben o yaz─▒l─▒mlardan ├žok ┼čeyler ├Â─črenmi┼č, ├žok ┼čeyler ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒m. Kaynak kodunu a├žabilmek bir programc─▒ i├žin b├╝y├╝k cesaret ve insanl─▒k hassasiyeti gerektirir. Bunu yapabilen programc─▒lar insanl─▒k ad─▒na b├╝y├╝k yararl─▒l─▒k ortaya koymu┼čtur ve benim g├Âz├╝mde her t├╝rl├╝ ├Âvg├╝y├╝ ve kazanc─▒ hak etmektedirler. Ke┼čke imkanlar─▒m daha b├╝y├╝k olsa daha ├žok yard─▒m edebilsem.

Soru: Sizce Linux kullan─▒lmal─▒ m─▒? Cevab─▒n─▒z evet ise neden?
Cevap:
Linux kullan─▒lmal─▒ ve zaten kullan─▒l─▒yor da ama g├Âm├╝l├╝ sistemlerde ve sunucularda. Ben birazda asker/polis e─čitimlerinde b├╝y├╝d├╝─č├╝m i├žin “uygun hedefe uygun silah” diyorum. Linux masa├╝st├╝nde de─čilse bile, g├Âm├╝l├╝ sistemlerde, s├╝perbilgisayarlarda, mobil uygulamalarda, robotik ├žal─▒┼čmalarda, ├╝niversite projelerinde, g├╝venlik i┼člerinde her zaman kullan─▒lm─▒┼čt─▒r ve kullan─▒lacakt─▒r. Ama ┼čirket personelinin Excel gibi hesap tablolar─▒ kullanmas─▒nda Linux'u dayatman─▒n bir sonu├ž getirmedi─čini ve hi├ž bara┼čr─▒l─▒ olunamad─▒─č─▒n─▒ bizzat deneyerek ve ├žabalayarak g├Ârm├╝┼č bir ki┼či olarak bu alanlarda Linux'u yaymaya ├žal─▒┼čman─▒n ne yaz─▒k ki bir yan─▒t bulmayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum. Ancak bir g├╝n Cocoa d├╝zeyinde h─▒zl─▒, ┼č─▒k, seksi bir masa├╝st├╝ olursa bu durum de─či┼čebilir.

Soru: Bilgisayar dergilerinde Linux ile ilgili konular birka├ž sayfadan ibaret. Sizce Linux'un tan─▒t─▒m─▒n─▒n bu kadar az yap─▒l─▒yor olmas─▒n─▒n nedeni nedir?
Cevap:
Uzun zamand─▒r bilgisayar dergisi alm─▒yorum ama benim hat─▒rlad─▒─č─▒m bundan 10 sene ├Âncesinde Pardus'un, Gelecek Linux'un, Fedora'n─▒n diskleri verilirdi ve Linux ├žok anlat─▒l─▒rd─▒. Ama kullan─▒c─▒ olarak ba┼čta ben olmak ├╝zere Linux ile ├žok veri kaybettik. ├çift y├╝kleme yapal─▒m derken ├žok sefer Windows'daki bilgilerimizi kaybettik. NTFS formatlar─▒m─▒z─▒ kaybettik. ┼×imdi ├žift y├╝klemeli Ubuntu – Windows laptopuma bak─▒yorum ve ge├žmi┼či hat─▒rlay─▒p ├žok ├╝z├╝l├╝yorum. B├╝t├╝n bunlara gerek yoktu. Ama Linux'a ├žok b├╝y├╝k bir ustal─▒k ispat─▒ gibi bakan b├╝t├╝n tan─▒d─▒klar─▒m mecburen gerisin geri Windows'a d├Ând├╝ler ve baz─▒ daha iyi durumdaki tan─▒d─▒klar─▒m da MacOS'a ge├žtiler.

Soru: Linux'un gelece─čini nas─▒l g├Âr├╝yorsun? ─░leride Windows'a kar┼č─▒ ciddi bir rakip olabilir mi?
Cevap:
HDMI'─▒, BlueRay'i, USB 3.0'─▒ tan─▒mayan Linux'lardan bug├╝n bunlar─▒n hepsini Windows'tan ├žok daha iyi ba┼čaran Ubuntu ger├že─čine geldik. Ubuntu'ya imkan verilirse veya Chrome OS gibi sistemlere ┼čans verilirse Linux masa├╝st├╝nde de en ├žok kullan─▒lan i┼čletim sistemi olacakt─▒r. Zaten g├Âm├╝l├╝ sistemleri, ak─▒ll─▒ televizyonlar─▒, s├╝perbilgisayarlar─▒ ve sunucular─▒ d├╝┼č├╝n├╝rsek asl─▒nda Linux en ├žok kullan─▒lan i┼čletim sistemidir.

Soru: Linux'te en be─čendi─činiz yaz─▒l─▒mlar hangileri?
Cevap:
En ba┼čta komut sat─▒r─▒ uygulamalar─▒n─▒ s├Âylemek laz─▒m san─▒r─▒m. Pencereler olmadan bile ├žok b├╝y├╝k i┼čleri ├žok b├╝y├╝k bir h─▒zla ve g├╝venli ┼čekilde yapabilmek Linux'un en b├╝y├╝k g├╝c├╝. Windows kulland─▒─č─▒m durumlarda da CygWin ka├ž─▒n─▒lmaz olarak y├╝kledi─čim bir yaz─▒l─▒md─▒r. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda LibreOffice, GIMP gibi muhte┼čem yaz─▒l─▒mlar da var tabi. Ama as─▒l hayalim Adobe gibi yaz─▒l─▒m ┼čirketlerinin Linux versiyonlar─▒n─▒ da ├╝retmesi.

Soru: LibreOffice'i kullan─▒yor musunuz? Sizce Microsoft Office'e g├Âre eksik y├Ânleri var m─▒?
Cevap:
LibreOffice'i be─čenerek ve severek kullan─▒yorum. Microsoft Office'in VBA komutlar─▒n─▒n tamam─▒n─▒ desteklemesi halinde makrolu dosyalar─▒ a├žabilen kullan─▒c─▒lar─▒n rahatl─▒kla LibreOffice'e ge├žebileceklerini d├╝┼č├╝n├╝yorum.

Soru: Ubuntu, telefon ve tabletler i├žin i┼čletim sistemi ├ž─▒kar─▒yor. Sizce bu ne kadar ba┼čar─▒l─▒ olabilir? Ba┼čar─▒l─▒ olma ihtimali var m─▒?
Cevap:
Ubuntu'nun Mobil versiyonunu ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├╝nlerde, (yakla┼č─▒k 1 sene ├Ânce) GalaxyNexus'umda denedim ve maalesef ├žok ba┼čar─▒s─▒z buldum. Yak─▒n zamanda bir ka├ž y├╝kleme denemem daha oldu fakat pek bir de─či┼čiklik g├Âremedim. Belki ileride daha iyi olabilir ancak ┼ču a┼čamada kullan─▒labilir durumda de─čil.

Soru: Son zamanlarda Linux'un ismini daha ├žok duyar olduk. Ubuntu Touch, Steam'in Linux'e gelmesi ve SteamOS vs. Android'in y├╝kseli┼čini de es ge├žmemek gerekiyor. Siz bu geli┼čmelerle ilgili ne d├╝┼č├╝n├╝yorsunuz?
Cevap:
Cep telefonlar─▒ ve tabletlerin olu┼čturdu─ču mobil d├╝nyada ve Windows'un egemenli─čindeki PC oyunlar─▒ d├╝nyas─▒nda Android, iOS ve Windows d─▒┼č─▒nda herhangi bir sistemin ba┼čar─▒l─▒ olabilece─čine ihtimal vermiyorum. Sony PlayStation'─▒n Linux ├žekirde─či kulland─▒─č─▒ s├Âyleniyor, e─čer bu do─čruysa zaten Linux ba┼čaraca─č─▒n─▒ ba┼čarm─▒┼č demektir.
Linux'un as─▒l ba┼čaraca─č─▒ DIY (Do it Yourself) ├žal─▒┼čmalar─▒, M2M projeleri, giyilebilir teknolojiler, 3D yaz─▒c─▒lar, robotlar gibi gelece─čin yap─▒lamayanlar─▒n─▒ yapmak olabilir.

Soru: GNU/Linux eskiden daha ├žok sistem y├Âneticilerinin kulland─▒─č─▒ bir i┼čletim sistemiyken bug├╝n GNU/Linux da─č─▒t─▒mlar─▒ herkesin kullanabilece─či kadar basit bir hale geldi. Buna ra─čmen Linux'e kar┼č─▒ ├Ân yarg─▒l─▒ davrananlar var. Linux kullanmak isteyip de ├žekinenlere ne gibi tavsiyeleriniz olurdu? Linux kullanmalar─▒n─▒ tavsiye eder miydiniz?
Cevap:
Linux'un karanl─▒k d├Ânemlerini g├Ârm├╝┼č bir ki┼či olarak ┼ču anda ├Âzellikle Ubuntu ve Mint'in inan─▒lmaz kararl─▒, h─▒zl─▒ ve stabil sistemlere ula┼čmas─▒ pek ├žok Linux kullan─▒c─▒s─▒ gibi beni de ├žok mutlu ediyor. Baz─▒ i┼čler yapmak i├žin Linux'tan ba┼čka alternatif zaten yok. Mesela Android'in kaynak kodunu derlemek ve kendi Android firmware'inizi yapmak istiyorsan─▒z bunu ancak Linux ile yapabilirsiniz.

Soru: Kulland─▒─č─▒n─▒z GNU/Linux da─č─▒t─▒m─▒ndan bir ekran g├Âr├╝nt├╝s├╝ g├Ânderebilir misiniz?

Soru: Son sorumuzu da SistemLinux.Org hakk─▒nda soral─▒m. R├Âportaj teklifi gelmeden ├Ânce SistemLinux'u duymu┼č muydunuz? Teklifi kabul etmenizdeki neden neydi? Ayr─▒ca blogumuz ile ilgili olumlu veya olumsuz d├╝┼č├╝nceleriniz varsa duymak isteriz.
Cevap: Evet duymu┼čtum tabii ki, zaman─▒nda Linux'u insanlar─▒ a┼ča─č─▒lama arac─▒ olarak kullanan bir tak─▒m forumlara tam z─▒t y├Ânce capcanl─▒, dinamik harika bir web sitesi. Kendimi Linux davas─▒nda bir asker olarak g├Âr├╝yorum ve Linux ile ilgili elimden bir ┼čey geliyorsa bunu emir telakki ediyorum. Yani bu konuda biraz idealistim, ama ger├žek├ži idealistlerden :) B├Âyle bir teklif geldi─činde kabul etmemek gibi bir d├╝┼č├╝ncem olamaz.

Muharrem Ta├ž
http://www.muharremtac.com/
Etiketler:

Yorum G├Ânder

  1. "Linux'un yayg─▒nla┼čmas─▒n─▒n istenmedi─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum"
    Konugumuzun bu d├╝┼č├╝ncesine ben de kat─▒l─▒yorum. Buna yeterli bir cevap verilmemi┼č ama yanl─▒┼č veya dogru ya da a─č─▒r olabilir kendi d├╝┼č├╝ncemi ifade edeyim.
    Bence Windows'un gerisinde kal─▒nmak isteniyor. Ticaretin hakim oldugu bu alemde ├╝cretsiz ve ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝ bir yap─▒n─▒n rekabet konumunda olunmas─▒ istenmiyor. Bunun en a├ž─▒k ├Ârnegi olarak, Linux'un bir ├žok konuda Windows'tan ilerde olmas─▒na ra─čmen, baz─▒ y├Ânlerden geri olmas─▒ veya yeni kullan─▒c─▒lara gereken ├Ânemin verilmemesi ve her yeni s├╝r├╝m├╝n bilgisayar─▒ yenilemeye zorlamas─▒n─▒ sayabiliriz.
    Daha ileri gidersek, nuf├╝sunun tamam─▒na yak─▒n─▒ yoksul olan bir ├╝lkede Pahal─▒ bilgisayara dayanan Kde-Gnome ─▒srarc─▒l─▒g─▒ ve hafif masa├╝stlerinin ikinci plana at─▒lmas─▒n─▒ ├Ârnek g├Âsterebiliriz.
    Linux geli┼čtiricilerinin bu tutumu beni rahats─▒z etse de elbette beni Linux kullanmaktan al─▒koyamaz ama bu noktalarda uyumad─▒g─▒m─▒z─▒ da belirteyim.

    Bu g├╝zel r├Âportaj i├žin te┼čekk├╝r ederim, ba┼čar─▒lar.

    Yan─▒tlaSil

[blogger][facebook]

Polat B├╝y├╝karslan

─░leti┼čim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger taraf─▒ndan desteklenmektedir.